စာနယ္ဇင္း, အႏုပညာ, ေဆာင္းပါး

အစဥ္အလာနယ္ပယ္မွ ယဥ္ေက်းမႈအျမင္


အစဥ္အလာနယ္ပယ္မွ ယဥ္ေက်းမႈအျမင္

မင္းခက္ရဲ

ယဥ္ေက်းမႈဖြင့္ဆိုခ်က္ကို အဓိကေလ့လာခဲ့ၾကတာက စာေပအႏုပညာနယ္ပယ္ျဖစ္ေပမယ့္ ကိုယ္က်င့္ တရားဒသနအျမင္ေတြမွာလည္း ေတြ႕ၾကရတယ္လို႔ ျမင္ပါတယ္။ အရစတိုတယ္၊ ဂၽြန္ေလာ့ခ္၊ ဗီကို၊ တာေဂါ့(တ္)၊ ဘမ္သမ္စတဲ့ပုဂၢိဳလ္ေတြရဲ႕ ဒသနအျမင္ေတြမွာ ယဥ္ေက်းမႈသေဘာကို ေတြ႕ရပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ သူတို႔က ယဥ္ ေက်းမႈသေဘာကို တိုက္႐ိုက္ေဖာ္ထုတ္ထားတာမဟုတ္ပါဘူး။ ႀကိဳတင္ယူဆႏိုင္စရာ (တစ္နည္းအားျဖင့္) ယဥ္ ေက်းမႈအေၾကာင္းေတြကို အတိအလင္းေလ့လာ၊ ဖြင့္ဆို၊ ခ်ဥ္းကပ္တာေတြ မလုပ္ၾကခင္ကတည္းက ဒီလိုလုပ္တဲ့ အခါမွာ အေထာက္အပံ့ေပးတဲ့ အရာေတြကိုသာ ေဖာ္ထုတ္ေပးခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ သူတို႔က ကိုယ္က်င့္ တရားစံကိုသာ အဓိကထားေျပာခဲ့ၾကတာပါ။ အရစတိုတယ္က ေကာင္းျခင္း (Good) ဆိုတာ ေကာင္းျမတ္ေသာ အျပဳအမူေတြေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚလာေသာ ေပ်ာ္ရႊင္၀မ္းေျမာက္မႈလို႔ဆိုၾကပါတယ္။ သူရဲ႕ေကာင္းျခင္းဟာ ယဥ္ေက်း ေသာအျပဳအမူ။ အဲ့ဒီကေန တစ္ဆင့္ျဖစ္ေပၚလာမယ့္ ယဥ္ေက်းမႈစတာေတြကို အရိပ္အေယာင္းအျဖစ္ ျပေနတဲ့ သေဘာပါပဲ။

John Locke
John Locke

ဂၽြန္ေလာ့ခ္ဟာ ယဥ္ေက်းမႈနဲ႔ တိုက္႐ုိက္ပတ္သက္မႈ မရွိေပမယ့္ လူ႔အဖြဲ႕အစည္းအတြင္းရဲ႕ သိပံုသိနည္း နဲ႔ လူ႔အဖြဲ႕အစည္းထဲက သင္ယူပံုသင္ယူနည္းသေဘာေတြကို ေလ့လာတယ္။ သေဘာက လူသားရဲ႕ သိစိတ္ သဘာ၀ကို ေလ့လာတယ္။ သူသားရဲ႕ သိစိတ္သဘာ၀ကို ေလ့လာတဲ့ သူ႔ရဲ႕ An Essay Concerning, Human Under-standing (1690) ဟာ ထင္ရွားတယ္။ ၿဗိတိန္ဒသနေလာကအေပၚမွာ လႊမ္းမိုးႏိုင္ခဲ့တဲ့ စာအုပ္တစ္အုပ္ပါ ပဲ။ ဒီထဲမွာ သူအဓိကတင္ျပထားတာက လူသားရဲ႕ သိစိတ္၊ သိမႈဟာ သူ႔ပတ္၀န္းက်င္က လူ႔အ၀ိုင္းအ၀ိုင္းရဲ႕ အသိပညာ (၀ါ) စုေပါင္း အသိပညာ (Collective Knowledge) ထဲကို ဘယ္လို ကိန္းေအာင္းေပ်ာ္၀င္သြားသလဲ ဆိုတာျပေနပါတယ္။ သိစိတ္ဆုိတာက ပကတိၾကည့္လင္သန္႔ရွင္းတဲ့အရာ၊ ျပင္ပက ၄င္းကို လာ႐ိုက္ခတ္မွ ထင္ဟပ္လာတာမ်ိဳးလို႔ ျမင္တယ္။ တစ္နည္းအားျဖင့္ ေလ့ာခ္ရဲ႕ သိစိတ္ကို ေလ့လာတင္ျပပံုဟာ ၄င္းသိစိတ္ဟာ နယ္ပယ္ေဒသသေဘာဆန္ၿပီး အသိပညာကိုလည္း သူနဲ႔ သက္ဆိုင္ထိေတြ႕ရတဲ့ ပတ္၀န္းက်င္ နယ္ပယ္ကေလး ကေန ဘယ္လိုမွ်ေ၀ယူေဆာင္သြားႏိုင္သလဲဆိုတာကို ျပခဲ့တယ္။ ၁၈ ရာစုက ဒသနပညာရွင္ ဗီကို (Vico) က ေတာ့ ေလာ့ခ္တို႔ထက္စာရင္ ယဥ္ေက်းမႈဆိုင္ရာ (Culture) သေဘာေတြနဲ႔ အမ်ားႀကီး ရင္းႏွီးလာၿပီလို႔ဆိုရပါမယ္။ သူရဲ႕ ၁၇၄၄ ခုႏွစ္ထုတ္ (New Science) စာအုပ္ဟာ ထင္ရွား ပါတယ္။ ဥာဏ္အလင္းပြင့္လင္းေခတ္ရဲ႕ သိမႈ ဆိုင္ရာ ႏိုးၾကားမႈေတြကလည္း ဒီလိုလူသားေရးရာေတြကို စိတ္၀င္တစား ျပန္လည္ကိုင္တြယ္လာဖို႔ အဓိကတြန္း အားပါပဲ။

ကမၻာေလာကႀကီးက လူသားကိုခ်ဳပ္ကိုင္ၿပီး

သူ႔စိတ္ႀကိဳက္ဖန္တီးခြင့္မရဖို႔အတြက္ သူသားက

ျပန္လည္တံု႔ျပန္တဲ့ေနရာမွာ

စိတ္ကြန္႔ျမဴးမႈက အဓိကပါပဲလို႔ျမင္တယ္

vico
vico

ဗီကိုရဲ႕ New Science စာအုပ္ဟာ လူမႈေရး သီအိုရီေတြအတြက္ ေရွ႕ေတာ္ေျပးပါပဲ။ အထူးသျဖင့္ ကေလာ္ဒီေလးဗီးစထ႐ို (Cloude Levi Strauss) တို႔ ေလ့လာတဲ့ အေဆာက္အအံု၀ါဒဆိုင္ရာ မႏုသေဗဒ၊ လူမႈ ေရးေဗဒတို႔ရဲ႕ ေရွ႕ေတာ္ေျပးပါ။ ဗီကိုက လူသားသဘာ၀ကို ေလ့လာစူးစမ္းရာမွာ ၄င္းတို႔ရဲ႕ သေကၤတဆိုင္ရာ ဖန္တီးမႈသဘာ၀ကို အထူျပဳေလ့လာပါတယ္။ လူသားဟာ သူတို႔ရဲ႕ သမိုင္း၊ သူတို႔ရဲ႕ ဆက္သြယ္မႈပံုစံ၊ သူတို႔ရဲ႕ ယံုၾကည္မႈစနစ္မ်ား၊ သူတို႔ရဲ႕ဥပေဒ၊ အစဥ္အလာလုပ္ထံုးေတြကေနတဆင့္ သေကၤတ (Symbols) ေတြျဖစ္လာ တယ္။ လူသားဟာ ၄င္းသေကၤတေတြတဆင့္ သေကၤတ (Symbols) ေတြျဖစ္လာတယ္။ လူသားဟာ ၄င္း သေကၤတေတြနဲ႔ ျပန္ညႇိယူေနထိုင္ၿပီး က်င့္သံုးရပံုကိစကို ေလ့လာတယ္။ ဗီကိုေလ့လာခဲ့တဲ့ ယံုၾကည္မႈစနစ္၊ ဥပေဒ၊ ဆက္သြယ္မႈစတဲ့ အေၾကာင္းအရာအေတာ္မ်ားမ်ားဟာ ယေန႔ယဥ္ေက်းမႈကို အဓိပၸါယ္ဖြင့္ၾကည္ၾကရာမွာ အဓိကအေျချပဳထားတဲ့ အုတ္ျမစ္ေတြျဖစ္တယ္။ ဗီကိုက သေကၤတဆိုင္ရာ ပံုသ႑ာန္ေျပာင္းလဲမႈ (Symbolic Transpormation) အေၾကာင္းကို ေျပာတယ္။ ယခင္က သဘာ၀တရားဆိုင္ရာကိစေတြ (Natural) ကေန ယခု ယဥ္ေက်းမႈဆိုင္ရာ (Cultural) အျဖစ္ ေျပာင္းလဲသြားပံုပါပဲ။ ဥပမာ-ယခင္ သဘာ၀တရားက လူဟာ အ၀တ္ အထည္ေနရာမွာ တိရစၧာန္အေရကိုၿခံဳေစပါတယ္။ ဒါဟာ သဘာ၀နဲ႔ ဆက္စပ္ေနတဲ့ သေကၤတကိစတစ္ခုျဖစ္ပါ တယ္။ ယခုအခါမွ လူက ဖ်င္အက်ႌကိုၿခံဳမယ္။ ဒါက ယဥ္ေက်းမႈဆိုင္ရာ သေကၤတတစ္ခုျဖစ္တယ္။ ေနာက္ ဂ်င္း အက်ႌးကို၀တ္မယ္၊ ဂ်င္းေဘာင္းဘီကို၀တ္မယ္ ဒါဟာ သေကၤတေတြပါ။ ဗီကိုက ၄င္းအရာလိုမ်ိဳးသေကၤတဆိုင္ရာ ပံုသ႑ာန္ေျပာင္းလဲမႈကို အထူးျပဳေလ့လာတာပါပဲ။ ဗီကိုက လူမႈေရးေဗဒပညာရွင္ေတြထဲမွာ အဓိကထင္ရွားသူ ပါ။ သူကလည္း ယဥ္ေက်းမႈကို တိုက္႐ိုက္ကိုင္တြယ္ေျပာေနတာမ်ိဳး မဟုတ္ေပမယ့္ သူ႔ရဲ႕အျမင္ေတြဟာ ယဥ္ေက်းမႈဖြင့္ဆိုခ်က္အတြက္ အေရးပါတဲ့ အျမင္ေတြပဲလို႔ဆိုရပါမယ္။

ဗီကိုဟာ ဒ႑ာရီဆန္မႈ (Myth) ေတြကိုလည္း ေလ့လာစီစစ္တယ္။ ဒ႑ာ ရီဆိုတာဟာ လူ႔အဖြဲ႕အစည္း ထဲမွာ ယံုၾကည္လက္ခံထားတဲ့ သဘာ၀လြန္ကိစေတြလို႔ (၄င္းကာလေလာက္က အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္မ်ိဳးလို႔) ဆိုႏိုင္ပါတယ္။ အဲ့ဒီစိစစ္မႈကေတာ့ လူမႈေရးဆိုင္ရာ ယဥ္ေက်းမႈသဘာ၀ျဖစ္ထြန္းလာမႈသေဘာကို ေဖာ္ထုတ္ျပ တဲ့အက်ိဳးေက်းဇူးရလာေစတယ္။ လူ႔အဖြဲ႕အစည္းတိုင္းဟာ အဆင့္သံုးဆင့္ကို ျဖတ္သန္းရတယ္လို႔ ဗီကိုကျမင္ တယ္။ နတ္ဘုရားမ်ားေခတ္၊ သူရဲေကာင္းမ်ားေခတ္၊ လူသားမ်ားရဲ႕ေခတ္လို႔ဆိုပါတယ္။ ၄င္းအဆင့္သံုးဆင့္ဟာ လူသားရဲ႕ ယဥ္ေက်းမႈ ျဖစ္ထြန္းလာပံုကို ေဖာ္ျပေနပါတယ္။ အဓိကအားျဖင့္ေတာ့ လူသားရဲ႕ အစဥ္အလာ ႐ိုး႐ိုးထံုးစံကို အမ်ိဳးအစားသံုးမ်ိဳးနဲ႔ ေဖာ္ျပထားတာပါပဲ။ ေနာက္ ဒုတိယနဲ႔ တတိယက ဥပေဒနဲ႔ ဓနဥစာပိုင္ဆိုင္မႈ အဓိကသေဘာေတြပါ။ လူသားရဲ႕ပုဂၢလိက ကိုယ္ရည္ကိုယ္ေသြးဟာ ၾကမ္းတမ္းရက္စက္မႈကေန ဟီး႐ိုး (၀ါ) သူရဲ ေကာင္းေခတ္မွာ မာနတရား၊ ၄င္းကေနတဆင့္ လူသားေခတ္မွာ ဆင္ျခင္တံုတရားဆိုၿပီးေတာ့လည္း ေျပာင္းလဲခဲ့ တယ္လို႔ ဗီကိုကျမင္ပါတယ္။ ဒါဟာ ယဥ္ေက်းမႈဆိုတာလူသားရဲ႕ အဇ်တၲအတြင္းက ေကာင္းျခင္း (Goodness) ပဲလို႔ျမင္တဲ့ အျမင္မ်ိဳးရဲ႕ အစလို႔ဆိုရမွာျဖစ္ပါတယ္။

ဘမ္သမ္ရဲ႕ ယဥ္ေက်းမႈဆိုင္ရာအျမင္တခ်ိဳ႕ကို သူရဲ႕ 1789 ခုႏွစ္ထုတ္ (An Introduction To The Principle Of Morals And Legistation) ဆိုတဲ့ စာအုပ္မွာေတြ႕ရပါမယ္။ သဘာ၀တရားဟာ လူကိုနာက်င္မႈနဲ႔ သာယာမႈဆိုတဲ့သေဘာနဲ႔ ခ်ဳပ္ကိုင္ခဲ့တယ္။ လူဟာ ၄င္းစနစ္ထဲမွာ ေနထိုင္လွည့္ပတ္ခဲ့ရတယ္လို႔ျမင္တယ္။ ဒီေန ရာမွာ သူက ၄င္းသဘာ၀တရားရဲ႕ ခ်ဳပ္ကိုင္မႈႏွစ္ခုထဲက သာယာမႈကိုသာရေအာင္ ႀကိဳးပမ္းရမယ္လို႔ျမင္တယ္။ ယဥ္ေက်းမႈဆိုတာ ဘမ္သမ္ရဲ႕အျမင္နဲ႔ ဆက္စပ္ပံုက လူဟာ ၄င္းသာယာမႈကိုရေအာင္ အသံုးတည့္ေအာင္ ႀကိဳးပမ္းရင္းကေန ယဥ္ေက်းမႈကိစျဖစ္လာတယ္ဆိုတဲ့ အျမင္မ်ိဳးပါပဲ။ ဒါဟာ ကိုယ္က်င့္တရားဆိုင္ရာ ေဟာေျပာ ပို႔ခ်ခ်က္ေတြကေန ယဥ္ေက်းမႈနဲ႔ ဆိုင္ေလာက္မယ္လို႔ ထင္ရတဲ့ အျမင္ကို ေဖာ္ထုတ္ၾကည့္တာပါ။ အခု စာေပ နယ္ထဲက အေရးအသားေတြကေန ယဥ္ေက်းမႈဖြင့္ဆိုခ်က္နဲ႔ သက္ဆိုင္မယ့္ အဆိုျပဳခ်က္ေတြအေၾကာင္းကိသာ ဆက္ေျပာပါ့မယ္။

ေကာလားရစ္(ခ်္) ရဲ႕ ရသခံစားမႈအျမင္ေတြမွာ ယဥ္ေက်းမႈရဲ႕ သေဘာကိ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ သူက စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ အရည္းအေသြးမ်ား တိုးတက္လာေအာင္ ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ျခင္းဟာ လူအဖြဲ႕အစည္းရဲ႕ ပန္းတိုင္ ျဖစ္တယ္လို႔ျမင္ပါတယ္။ ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ျခင္း (Cultivation) ဆိုတာ စိတ္ရဲ႕ အေျခအေနတစ္ရပ္ကို ညႊန္းဆိုတဲ့ ေ၀ါဟာရအျဖစ္ ေကာလားရစ္(ခ်္)ဆီမွာ အထင္အရွား ေတြ႕ရပါတယ္။ ဘမ္၊ သမ္ဆိုခဲ့တဲ့ ေလာကႀကိးအတြက္ လက္ေတြ႕အသံုးက်မႈအျမင္ဟာ ျပင္ပကမၻာေလာကႀကီးက လူသားကို ခ်ဳပ္ကိုင္လြန္းအားႀကီးပါတယ္။ သာယာမႈကို လက္ေတြ႕အသံုးအခ်ဖို႔လႈပ္ရွားမႈနဲ႔ ယဥ္ေက်းမႈနဲ႔ ဆက္စပ္တဲ့ေနရာမွာ သမ္ဘမ္ရဲ႔အျမင္က ကမၻာ ေလာကကို ၾသဇာအျပည့္ေပးထားပါတယ္။ ေကာလားရစ္ခ်္က လူသားရဲ႕ စိတ္ပိုင္းဖြံ႕ၿဖိဳးမႈကို သမ္ဘမ္ထက္ပိုၿပီး ဦးတည္ပါတယ္။ တကယ္ေတာ့ ဘမ္သမ္၊ ေကာလားရ္ခ်္၊ ေလာ့ခ္တို႔ဟာ ယဥ္ေက်းမႈဆိုတာဟာ စိတ္ပိုင္းဖြံ႕ၿဖိဳးမႈ ဆိုတဲ့ ေရွးအယူအဆ၀ါဒီေတြပါပဲ။ ဒါေပမယ့္ သူတို႔ရဲ႕စာအုပ္ေတြထဲမွာ ေျပာပံုဆိုပံုနဲ႔ ခ်ဥ္းကပ္ပံုေတြ ကြာသြားတာ ကေတာ့ ရွိပါတယ္။ ဥပမာ ေကာလားရစ္ခ်္ဆိုရင္ လူသားဟာ သူ႔ရဲ႕စိတ္ပိုင္းအေျခအေနနဲ႔ ျပင္ပေလာကႀကီးရဲ႕ လႊမ္းမိုးခ်ဳပ္ကိုင္မႈတို႔ႏွင့္ ဆန္က်င္ပဋိပကချဖစ္ပံုကို အဓိကေဖာ္ျပထားပါတယ္။ ၄င္းဟာ သူ႔ရဲ႕ရသအျမင္လည္း ဖျစ္ပါတယ္။ အေတြးေခၚပညာရွင္ ကန္႔ဆီကေန ဆက္ခံထားတာပါ။ ၄င္းအေတြးအေခၚမွာ သူအဓိကသံုးတဲ့ ေ၀ါဟာရက တန္ျပန္သက္ေရာက္မႈ (Counteraction) လို႔ သံုးပါတယ္။

လူသားရဲ႕ အတြင္းအဇ်တၲနဲ႔ ျပင္ပက တြန္းအားေတြၾကားထဲက ပဋိပကခကို ေျဖရွင္းဖို႔ အခရာပဲလို႔ျမင္ပါ တယ္။ ကမၻာေလာကႀကီးက လူသားကို ခ်ဳပ္ကိုင္ၿပီး သူ႔စိတ္ႀကိဳက္ ဖန္တီးခြင့္မရဖို႔အတြက္ သူသားက ျပန္လည္ တံု႔ျပန္တဲ့ေနရာမွာ စိတ္ကြန္ျမဴးမႈက အဓိကပါပဲလို႔ျမင္တယ္။ ယဥ္ေက်းမႈဆိုတာဟာ အေတြးအေခၚတစ္ခုလည္း မဟုတ္သလို ထိေတြ႕ကိုင္တြယ္ၿပီး ေျပာလို႔ရတဲ့အရာမ်ိဳးလည္း မဟုတ္ပါဘူး။ တစ္နည္းအားျဖင့္ ယဥ္ေက်းမႈဆို တာဟာ စိတ္အတြင္းပိုင္းနဲ႔ ျပင္ပေလာကႀကီးႏွစ္ခုၾကားထဲမွာ တည္ေနတဲ့ သီးျခားအရည္အေသြးတစ္ခုလိုမ်ိဳးပါပဲ လို႔ ေကာလားရစ္ခ်္က ေဖာ္ညႊန္းပါတယ္။ ေကာလားရစ္ခ်္က ယဥ္ေက်းမႈဆိုတာ စိတ္အတြင္းပိုင္းဖြံ႕ၿဖိဳးမႈကိစဆို တဲ့ ဖြင့္ဆိုခ်က္အျမင္ထဲမွာပဲ ရွိေပမယ့္ သူဟာရသခံစားမႈျဖစ္တဲ့ စိတ္ကူးကြန္႔ျမဴးမႈကို ယဥ္ေက်းမႈနဲ႔ သက္ဆိုင္တဲ့ အဓိကအရာေတြလို႔ ညႊန္းဆိုလိုပံုရပါတယ္။ ေကာလားရစ္ခ်္က ယဥ္ေက်းမႈဆိုတာ လူမႈေရးဘ၀ထဲက စိတ္အေျခ အေနတစ္ရပ္ရပ္ကေန ထြက္ေပၚလာတဲ့ အရွိတရားေတြလို႔ မွတ္ယူပါတယ္။ တစ္နည္းအားျဖင့္ ျမိဳ႔ျပယဥ္ေက်းမႈ (Civilization) နဲ႔ ယဥ္ေက်းမႈဟာ မတူပါဘူး။ ယဥ္ေက်းမႈဆိုတာ ေန႔စဥ္ဘ၀ထဲက ကိစမဟုတ္ပါဘူး။ ၄င္းဟာ ျမိဳ႔ျပယဥ္ေက်းမႈရဲ႕ သမိုင္းကိစပဲလို႔ျမင္တယ္။ တစ္နည္းအားျဖင့္ ေကာလားရစ္ခ်ရဲ႕ ရသအျမင္ကေန ေဖာ္ျပေန တာက စက္မႈအရင္းရွင္စနစ္ဖြံ႕ၿဖိဳးမႈေၾကာင့္ ျဖစ္လာတဲ့ အပ်က္သေဘာတြန္းအားေတြဟာ ျမိဳ႔ျပယဥ္ေက်းမႈထဲမွာ ရွိၿပီး ၄င္းအေပၚ တန္ျပန္သက္ေရာက္မႈ လုပ္ေနတဲ့ အတြင္းစိတ္ကြန္႔ျမဴးမႈေတြရဲ႕ တြန္းအားကေတာ့ ယဥ္ေက်းမႈ သေဘာမွာရွိတယ္လို႔ဆိုရပါမယ္။ ေနာက္တစ္ခုက လူ႔အဖြဲ႕အစည္းထဲက ၾသဇာလႊမ္းမိုးႏိုင္တဲ့ အီလစ္အုပ္စုေတြ က သူတို႔ရဲ႕ စံယဥ္ေက်းမႈ( (Ideal Culture) ကို ဖန္တီးေသးတယ္လို႔ ျမင္တယ္။ ဥပမာ-ခရစ္ယာန္ဘုရားေက်ာင္း ေတာ္လိုမ်ိဳးပါပဲ။ ၄င္းတို႔က အစဥ္အလာ ယဥ္ေက်းမႈနဲ႔ စည္းမ်ဥ္းစည္းကမ္းေတြကို ခ်မွတ္ရာမွာ အဓိကအရာေတြ ပါပဲလို႔ ဆိုပါတယ္။ ဒီအျမင္က ယေန႔ေခတ္မွာ ေတြ႕ရတဲ့ အိုင္ဒီယုိလိုဂ်ီအေပၚၾကည့္တဲ့ အျမင္ေတြနဲ႔ ဆင္ပါတယ္။

စေကာ့လူမ်ိဳး ေသာမတ္စ္ကာလိုင္းဟာ ေကာလားရစ္ခ်္ရဲ႕ အျမင္ေတြကို ဆက္လက္ခ်ဲ႕ထြင္သူျဖစ္ပါ တယ္။ ကားလိုင္းက ယဥ္ေက်းမႈရဲ႕ ျဖစ္ပ်က္စီးဆင္းေနတဲ့ လကခဏာေတြကို စိတ္၀င္စားတယ္။ ၄င္းအရာေတြ က ထိေတြ႕ဆုပ္ကိုင္ ေျပာလို႔မရဘဲ စိတ္ပိုင္းအေတြ႕အႀကံဳနဲ႔ တျဖည္းျဖည္းပံုေဖာ္ေျပာဆိုရတဲ့အရာ ျဖစ္တယ္လို႔ ျမင္တယ္။ ယခင္ေကာလားရစ္ခ်္တို႔တုန္းက စိတ္ပိုင္းျဖစ္စဥ္သာလွ်င္ ယဥ္ေက်းမႈလို႔ျမင္တဲ့ အျမင္ကို ကာလိုင္းက ႐ုပ္ပိုင္းကိစနဲ႔ေပါင္းစီးလိုက္တယ္။ ဒါက ဒါဟာသူ႔ေခတ္မွာ ပုိၿပီး အရွိန္အဟုန္နဲ႔ေပါင္းဖက္လာတဲ့ စက္မႈအရင္းရွင္ စနစ္ရဲ႕ သက္ေရာက္မႈလို႔ ျမင္ႏိုင္ပါတယ္။ ကားလိုင္းက ယဥ္ေက်းမႈကို လူထုေန႔စဥ္လႈပ္ရွားျပဳမႈအျဖစ္ ေပါင္းစည္း ၿပီး ျမင္လိုက္တာပါပဲ။ “ယဥ္ေက်းမႈဆိုတာဟာ လူေတြရဲ႕ စုေပါင္းဘ၀ကို ကိုယ္စားျပဳေဖာ္ျပထားတဲ့အရာျဖစ္သင့္ တယ္” လို႔ ကားလုိင္းက ျမင္ပါတယ္။

အစဥ္အလာ ယဥ္ေက်းမႈအျမင္နဲ႔ ေခတ္သစ္အၾကားမွာ ေပၚေပါက္ၿပီး ယဥ္ေက်းမႈနဲ႔ ပတ္သက္ရင္ ဖယ္ခ်န္ထားလို႔ မျဖစ္သူကေတာ့ မတ္သယူးအာႏိုး (Arnold) ပါပဲ။ သူ႔ရဲ႕ 1869 ခုႏွစ္ထုတ္ (Culture And Anarchy) ဆိုတဲ့စာအုပ္မွာ ယဥ္ေက်းမႈအျမင္ေတြကို ေတြ႕ရပါတယ္။ အာႏိုးရဲ႕ ေခတ္က စက္မႈအရင္းရွင္ေခတ္ ယဥ္ေက်းမႈျဖစ္တဲ့အတြက္ သူညႊန္းဆိုေနတဲ့ ယဥ္ေက်းမႈဆိုတာဟာ ၄င္းယဥ္ေက်းမႈဆိုတာကိုေတာ့ သတိထားရ ပါမယ္။ အခုေျပာဆိုသြားတဲ့ ေကာလားရစ္ခ်္၊ ကာလိုင္း၊ အာႏိုးတို႔ရဲ႕ ယဥ္ေက်းမႈအျမင္ေတြဟာ အဆင့္ျမင့္ ယဥ္ ေက်းမႈ (High Culture) အျမင္ေတြပါပဲ။ တစ္နည္းအားျဖင့္ ၄င္းအခ်ိန္ကာလမွာကိုက သူတို႔အေနနဲ႔ “အဆင့္ျမင့္ ယဥ္ေက်းမႈ” လက္ေအာက္ခံ ယဥ္ေက်းမႈစသျဖင့္ မသိတတ္ေသးတဲ့ သေဘာရွိပါတယ္။ သူတို႔ဟာ ယဥ္ေက်းမႈ အေၾကာင္းေတြ႕ရင္ သူတို႔ယဥ္ေက်းမႈသာ အဓိကထားၿပီး ၄င္းအရာကိုသာ ရွင္းလင္းတာမ်ိဳးလုပ္ပါတယ္။ အဂၤလန္ယဥ္ေက်းမႈထဲက တခ်ိဳ႕ေသာကိစေတြသေဘာက ယဥ္ေက်းမႈဆိုင္ရာ (Cultural) တခ်ိဳ႕ကိစေတြကို အာႏိုးက သေဘာမက်ပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ သူ႔စိတ္ထဲမွာ ရွိေနတာက အဂၤလန္ယဥ္ေက်းမႈျဖစ္တယ္ဆိုတဲ့ ဗဟိုခ်က္ ထားသိတဲ့ အသိကေတာ့ ရွိေနတာပါပဲ။ ဒါေၾကာင့္ အာႏိုးေျပာဆိုေဆြးေႏြးတဲ့ ယဥ္ေက်းမႈက အဆင့္ျမင့္ ယဥ္ေက်းမႈ (High Culture) ပါပဲ။ ယေန႔ေခတ္မွာေတာ့ အဆင့္ျမင့္ယဥ္ေက်းမႈလို႔ဆိုရင္ အေကာင္းသေဘာကို ညႊန္းတာမဟုတ္ဘူး။ ၾသဇာလႊမ္းမိုးႏိုင္သူမ်ားက ခ်ေပးထားတဲ့ ယဥ္ေက်းမႈလို႔ ဆိုၾကတယ္။

အာႏိုးက သူရဲ႕ CA စာအုပ္ကို ေၾကညာခ်က္ စာတမ္းလိုလို ျပဳျပင္ေရးစာတမ္းလိုလို လုပ္ေရးတာ။ သူ ျဖစ္ေစခ်င္တဲ့ ယဥ္ေက်းမႈသေဘာ ေနာက္လမ္းေၾကာင္းတစ္ခုခုကို သူ႔ရဲ႕ၾသဇာလႊမ္းမိုးႏိုင္စြမ္း (Authority) ကို အသံုးခ်ၿပီး အမွန္တရားကို တည္ေဆာက္ခ်င္တာပါပဲ။ ဒါေၾကာင့္ သူ႔ရဲ႕စာအုပ္မွာ “ယဥ္ေက်းမႈဆိုတာ ၿပီးျပည့္စံုမႈကို ေလ့လာတာျဖစ္တယ္။ ၄င္းၿပီးျပည့္စံုမႈဆီ တြန္းပို႔ေပးမယ္။ ကၽြႏ္ုပ္တို႔ရဲ႕ လူသားဆန္မႈကိုလည္း ပိုမို ဖြံ႕ၿဖိဳးတိုးတက္ေအာင္လုပ္မယ့္အျပင္ ညႇိယူေနထိုင္ႏိုင္စြမ္းရွိတဲ့ ၿပီးျပည့္စံုျခင္းကို ေပးမွာျဖစ္တယ္” လို႔ ဆိုပါတယ္။ ေနာက္ၿပီး အာႏိုးက “ယဥ္ေက်းမႈက ကၽြႏ္ုပ္တို႔ရဲ႕ ယခု ပစပၸန္အခက္အခဲေတြကို ႀကီးမားစြာ အကူအညီေပးလိမ့္ မယ္ဆိုတာမ်ိဳး၊ ေနာက္ ယဥ္ေက်းမႈက ရတဲ့အသိပညာေတြကေနတဆင့္ ကၽြႏ္ုပ္တို႔ရဲ႕ အသိဥာဏ္ႏံုနဲမႈေတြကို ပြင့္ ထြက္သြားေစတဲ့ ေရစီးေၾကာင္းမ်ိဳးျဖစ္လာလိမ့္မယ္ဆိုတာမ်ိဳးေတြပါ ေရးလားတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အာႏိုးက ယဥ္ ေက်းမႈရဲ႕ သေဘာသဘာ၀ကို သံုးသပ္ခ်င္တဲ့စိတ္ထက္ သူ႔ေခတ္မွာျဖစ္ေနတဲ့ ယဥ္ေက်းမႈဆိုင္ရာ ကိစေတြကို ေတာ္သင့္မွန္ကန္မယ့္ လူ႔အဖြဲ႕အစည္းအတြက္ အက်ိဳးမဲ့လမ္းေၾကာင္းတစ္စံုတစ္ရာထဲကို ခ်ေပးဖို႔ သူကအျပင္း အထန္အားထုတ္ထားတယ္ဆိုတာ ေပၚလြင္လွပါတယ္။

အာႏိုးကလည္း ယဥ္ေက်းမႈဆိုတာျဖစ္စဥ္တစ္ခုလို႔ ျမင္တာပါပဲ။ လူေတြရဲ႕ ဘ၀ေနထိုင္ပံု၊ သူတို႔ရဲ႕ အေလ့အက်င့္အျပဳအမူ၊ သူတို႔ရဲ႕ အသံေနအသံထားေတြ၊ ေနာက္ သူတို႔ဖတ္တဲ့ စာအုပ္ေတြ၊ သတုိ႔ပါးစပ္က ေျပာတဲ့ စကားလံုးေတြ၊ စိတ္ထဲမွာ စိုးမိုးေနတဲ့ အေတြးပံုသ႑ာန္ေတြကို အဓိကထည့္ၿပီးၾကည့္ရင္ ၄င္းလူသား ေတြရဲ႕ ယဥ္ေက်းမႈကို ေတြ႕ႏိုင္တယ္လို႔ အာႏိုးက ယံုၾကည္တယ္။ ောနက္ၿပီး ဒီလိုအရာမ်ိဳးေတြျဖစ္ေပၚလာ ေအာင္လုပ္တာ ဘယ္အရာလဲ၊ တစ္နည္းအားျဖင့္ ဒီလို ဘ၀ေနထိုင္မႈေတြ၊ အျပဳအမူနဲ႔ ႀကံဆေတြးေခၚမႈေတြ ေပၚလာေအာင္ ဖန္တီးထားတာက ဘာလဲလို႔ဆိုရာမွာေတာ့ သူက ယဥ္ေက်းမႈဆိုတာ ႏိုင္ငံေတာ္ရဲ႕ ေပၚလစီး ေတြကေနတဆင့္ တျဖည္းျဖည္းပ်ံ႕ႏွံ႔၀င္လာတဲ့အရာလို႔ အထူး႐ႈျမင္ထားတာကိုပါ ေတြ႕ရပါတယ္။

မင္းခက္ရဲ

(မွတ္ခ်က္ – ၂၀၀၇ ခုႏွစ္၊ ဇန္န၀ါရီလ၊ စာစဥ္-၁၈၀ “အေတြးအျမင္” စာေစာင္တြင္ ေဖာ္ျပပါရွိခဲ့ေသာ ဆရာမင္းခက္ရဲ၏ အစဥ္အလာနယ္ပယ္မွ ယဥ္ေက်းမႈအျမင္” ေဆာင္းပါးကို ျပန္လည္းကူးယူေဖာ္ျပထားျခင္းျဖစ္ ပါသည္။)

About ahuntphonemyat

Journalist.

Discussion

No comments yet.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Categories

%d bloggers like this: