ယဥ္ေက်းမႈ, ေဆာင္းပါး, ေရွးေဟာင္းသုေတသန

ပုဂံေရွးေဟာင္းသုေတသန ျပတိုက္


သူရ (ေရွးသု)

ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ကမၸည္းေက်ာက္စာဌာန ဖြင့္လွစ္ၿပီးေနာက္ ပုဂံေဒသရိွ ေရွးေဟာင္းအေဆာက္အအံုမ်ားကို ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ခဲ့သည္။ ၁၉၀၂ ခုနွစ္တြင္ ေက်ာက္စာ၀န္ မစၥတာေတာ္စိန္ခိုက ပုဂံေဒသပတ္၀န္းက်င္ရိွ ေရွးေဟာင္းေစတီ၊ ဂူ၊ ေက်ာင္းမ်ားမွ ရရိွသည့္ ေရွးေဟာင္းယဥ္ေက်းမႈအေမြအႏွစ္ ၀တၳဳပစၥည္းမ်ားႏွင့္ ေက်ာက္စာမ်ားကိုျပသရန္ အာနႏၵာဘုရား ေျမာက္ဘက္တြင္ ျပတိုက္တည္ေဆာက္ၿပီး ၁၉၀၄ ခုႏွစ္တြင္ ျပတိုက္ဖြင့္လွစ္ခဲ့သည္။

ႏွစ္ကာလၾကာျမင့္လာသည္ႏွင့္အမွ် ျပတိုက္၌ ေရွးေဟာင္းပစၥည္းမ်ား တျဖည္းျဖည္း ထပ္မံစုေဆာင္းရရိွလာရာ လက္ရိွျပတိုက္တြင္ ေရွးေဟာင္းကမၸည္းေက်ာက္စာမ်ားႏွင့္ ေရွးေဟာင္းပစၥည္းမ်ားကို ျပသရန္ေနရာ မလံုေလာက္ေတာ့ေပ။ ထို႔ေၾကာင့္ ပုဂံၿမိဳ႕ေဟာင္းအတြင္း ကန္ေတာ့ပလႅင္ဘုရား၏ ေတာင္ဘက္  (၈.၁၆) ဧက (၃.၃-ဟက္တာ) က်ယ္၀န္းေသာ ေျမေနရာတြင္ ရွစ္ေျမႇာင့္သဏၭာန္ ျပတိုက္တစ္ခုႏွင့္ ထုထည္ႀကီးမားေသာ ေရွးေဟာင္းေက်ာက္စာမ်ား၊ ေက်ာက္ဆစ္လက္ရာမ်ား ၊ ေက်ာက္ျဖစ္ ရုပ္ၾကြင္းမ်ားကို ျပသရန္ႏွင့္ ပုဂံၿမိဳ႕ေဟာင္းႏွင့္ ေ၀းကြာေသာဂူဘုရားမ်ားအတြင္းမွ မူလေက်ာက္ဗုဒၶ ဆင္းတုေတာ္မ်ားကို အမ်ားျပည္သူမ်ား တစ္စုတစ္ေ၀းတည္းၾကည့္႐ွႈ ေလ့လာႏိုင္ရန္အတြက္ သစ္သားအေဆာင္ႀကီး သံုးေဆာင္ (ေရွးေဟာင္း သုေတသန ျပတိုက္အေဟာင္း၏ အေရွ႕ဘက္တြင္) တည္ေဆာက္ကာ  ၁၉၇၉ ခုႏွစ္၊ ေအာက္တိုဘာလတြင္ ဒုတိယအႀကိမ္ျပတိုက္အသစ္ႀကီးကို ဖြင့္လွစ္၍ ေျပာင္းေရြ႕ျပသထားသည္။

ျမန္မာ့ေရွးေဟာင္းယဥ္ေက်းမႈ အေမြအနွစ္မ်ား တည္ရိွရာ ပုဂံေဒသသို့ လာေရာက္ ၾကသည့္ နိုင္ငံျခားသား ကမၻာလွည့္ခရီးသည္မ်ား တစ္နွစ္ထက္တစ္နွစ္ ပိုမိုမ်ားျပားလာျခင္းေၾကာင့္ စုေဆာင္းရရိွထားေသာ ျပတိုက္ပစၥည္းမ်ားကို က်ယ္က်ယ္၀န္း၀န္းနွင့္ ခန္႔ခန္႔ထည္ထည္ ခင္းက်င္း ျပသနိုင္ရန္ ျပတိုက္အသစ္ထပ္မံတည္ေဆာက္ရန္ လိုအပ္လာပါသည္။ ထို့ေၾကာင့္ ၁၉၉၅ ခုႏွစ္တြင္ ရွစ္ေျမႇာင့္သဏၭာန္ ျပတိုက္ကို ခ်န္လွပ္၍ က်န္အေဆာက္အအံုမ်ားကိုဖ်က္သိမ္းကာ ေျမဧက (၁၀.၉၇) ဧက အက်ယ္အ၀န္းရိွေသာ ေျမကြက္ေပၚတြင္ ခံ့ညားထည္၀ါသည့္ ကမၻာအဆင့္မီ ေလးထပ္အေဆာက္ အဦ ျပတိုက္သစ္ၾကီးကို ထပ္မံေဆာက္လုပ္ခဲ့သည္။ ယေန႔ေတြ႔ျမင္ရသည့္ ပုဂံေရွးေဟာင္းသုေတသန ျပတိုက္သစ္ႀကီးကို ၁၉၉၈ ခုႏွစ္၊ ဧျပီလ၊(၁၇)ရက္ေန႔တြင္ ဖြင့္လွစ္ျပသခဲ့သည္။ ျပတိုက္အားေန႔စဥ္ နံနက္ (၉း၀၀) နာရီမွ ညေန (၄း၃၀) နာရီအထိ ဖြင့္လွစ္ထားပါသည္။

ပုဂံေရွးေဟာင္းသုေတသနျပတိုက္သစ္ႀကီးအား ခိုနန္းခ်ိဳးသံုးထပ္ပႏၷက္ပံုျဖင့္ တည္ေဆာက္ထားသည္။ ျပတိုက္ႀကီး၏ အျပင္ဘက္ႏွင့္ အတြင္းပိုင္းတို႔တြင္ ျမန္မာမႈလက္ရာ ပုဂံေခတ္ဟန္ အဂၤေတပန္းမ်ား၊ သစ္ထြင္းပန္းပု ကႏုတ္ပန္းလက္ရာမ်ား၊ ေရႊဇ၀ါယြန္းပန္းခီ်လက္ရာမ်ားျဖင့့္္ တင့္တယ္လွပစြာ တန္ဆာဆင္ ထားသည္။ ျပတိုက္ႀကီး၏ ေျမေအာက္ခန္းတြင္ ဓာတ္ခဲြခန္းတစ္ခန္း၊ ပစၥည္းသိုေလွာင္ခန္းႏွင့္ လံုၿခံဳေရးခန္းမ်ားပါရိွသည္။ ေျမညီထပ္တြင္ ျပခန္း (၆) ခန္းႏွင့္ ပထမထပ္တြင္ ျပခန္း (၅) ခန္း တို႔ျဖင့္ ခင္းက်င္းျပသထားသည္။ အေပၚဆံုးထပ္မွာ ပုဂံေစတီ၊ပုထိုးမ်ားကို ျပတိုက္ေပၚမွ ေလ့လာၾကည့္ရႈ၊ ဖူးေမွ်ာ္ႏိုင္ရန္ စီစဥ္ထားျခင္း ျဖစ္သည္။

ေျမညီထပ္တြင္

၁။    အထူးျပခန္း (သို႔မဟုတ္) ပင္မျပခန္းေဆာင္ (Main Hall)

၂။    ပုဂံနန္းၿမိဳ႕ျပခန္း (Display Room of Bagan Palace)

၃။    ပုဂံေခတ္ စာေပျပခန္း (Show Room of Bagan Period Literatures)

၄။    ပုဂံေခတ္ လူေနမႈဘ၀ျပခန္း (Display Room for Social Life of Bagan Period)

၅။    ပုဂံေခတ္ ဗိသုကာလက္ရာျပခန္း (Show Room of Bagan Period Architecture)

၆။    ပုဂံေခတ္ လက္မႈအနုပညာျပခန္း (Show Room of Bagan Period Arts and Crafts) ဟူ၍ ျပခန္း (၆) ခန္း တို႔ျဖင့္ ဖဲြ႔စည္းျပသထားသည္။

ပထမထပ္တြင္
၁။    ပုဂံေခတ္ ဗုဒၶဆင္းတုေတာ္မ်ားျပခန္း (Show Room of Bagan Period Buddha Images)
၂။    ပုဂံေခတ္ ဗုဒၶအနုပညာျပခန္း (Show Room of Bagan Period Buddha Art)
၃။    ပုဂံေခတ္ ဘုရားပုထိုး ပန္းခီ်ျပခန္း (Art Gallery of Bagan Period Ancient Monuments)
၄။    ပုဂံေခတ္ နံရံေဆးေရးပန္းခီ်ျပခန္း (Art Gallery of Bagan Period Mural Paintings)
၅။    ႏိုင္ငံေတာ္ဦးတည္ခ်က္ (၁၂) ရပ္ႏွင့္ တိုင္းက်ိဳးျပည္ျပဳျပခန္း (Twelve National Objectives and Nation – Building Endeavours Show Room) ဟူ၍ ျပခန္း(၅)ခန္းျဖင့္ ဖဲြ႔စည္းခင္းက်င္းျပသထားသည္။

ပင္မျပခန္းေဆာင္တြင္ ဗုဒၶ၀င္ရွစ္ခန္း သ႐ုပ္ေဖာ္ ေက်ာက္ဆစ္လက္ရာမ်ား၊ အေနာ္ရထာမင္း၊ က်န္စစ္သားမင္း၊ အေလာင္းစည္သူမင္းႏွင့္ က်စြာမင္းတို႔၏ ေၾကး႐ုပ္တု (၄) ရုပ္ႏွင့္ က်န္စစ္သားမင္း အတၳဳပတိၱ ေက်ာက္စာ (ပလာစတာပံုတူ) တို႔ကိုျပသထားသည္။

ပုဂံနန္းၿမိဳ႕ ျပခန္းတြင္ ပုဂံေခတ္၊ ပဥၥပါႆာဒနန္းေတာ္ႏွင့္ သက္ဆိုင္ေသာ အဓိကျပကြက္အျပင္၊ ေခတ္အဆက္ဆက္မွ နန္းေတာ္အေဆာင္မ်ား ပႏၷက္ပံု ရွင္းလင္းခ်က္၊ က်န္စစ္သားမင္းႀကီး၏ ပလာစတာ ႐ုပ္တုပံု၊ ပ်ဴရြာ (၁၉) ရြာျပ ေျမပံု၊ ေရနံ႔သာကင္းတပ္ၿမိဳ႕ေဟာင္းပံုစံငယ္၊ ပုဂံေခတ္စစ္လက္နက္မ်ားႏွင့္ ပုဂံေခတ္ပန္းပဲ လုပ္ငန္းတို႔ကို ျပသထားသည္။

ပုဂံေခတ္ စာေပျပခန္းတြင္ ျမန္မာစာေပသမိုင္းတြင္ အေရးအႀကီးဆံုး အခန္းမွပါ၀င္ေသာ ပါဠိ၊ ပ်ဴ၊ မြန္၊ ျမန္မာ ေလးဘာသာျဖင့္ ေရးထိုးထားသည့္ ရာဇကုမာရ္ေက်ာက္စာ မူရင္းကို အဓိကထား၍ ျပသထားၿပီး ျမန္မာစာေပ ေျပာင္းလဲလာပံု ဇယားႏွင့္တကြ ပုဂံေခတ္ထိုးေက်ာက္စာ၊ နံရံမင္စာ၊ အုတ္ခြက္စာ၊ ခဲျပားစာ၊ ေပစာ၊ သစ္ျပားစာ၊ ေျမတံဆိပ္မ်ားကို ျပသထားသည္။

ပုဂံေခတ္ လူေနမႈဘ၀ျပခန္းတြင္ ေအဒီ (၁၁) ရာစု၊ ပုဂံေခတ္သီရိပစၥယာရြာျပကြက္၊ ပုဂံေခတ္ ယြန္းလုပ္ငန္း၊ ပုဂံေခတ္ လယ္ယာလုပ္ငန္း၊ ပုဂံေခတ္ ထန္းလ်က္ခ်က္လုပ္ငန္း၊ ပုဂံေခတ္ ယာဂုပဲြႏွင့္ ပုဂံေခတ္က ကင္းတားဆည္ တည္ေဆာက္ေနပံုမ်ားကို ျပသထားသည္။ ေအဒီ (၁၁)ရာစု၊ ပုဂံေခတ္ သီရိပစၥယာရြာ ျပကြက္တြင္ ပုဂံေခတ္၏ တစ္ေန႔တာ လႈပ္ရွားမႈကို အသံစနစ္ျဖင့္ သ႐ုပ္ေဖာ္ ျပသထားသည္။

ပုဂံေခတ္ ဗိသုကာျပခန္းတြင္ ပုဂံေဒသတ၀ိုက္ (၁၉) စတုရန္းမိုင္ပတ္လည္ ဧရိယာအတြင္းရိွ ေစတီပုထိုးမ်ားျပ ေျမပံု၊ ဗိသုကာလက္ရာ ထူးျခားထင္ရွားေသာ ေစတီပုထိုးမ်ား၊ ဂင္းပိတ္ေစတီအမ်ိဳးအစား၀င္ ေစတီ (၄) မ်ိဳးႏွင့္ လိုဏ္ေပါက္ေစတီအမ်ိဳးအစား၀င္ ေစတီ (၁၅) မ်ိဳး၊ ေပါင္းကူး (၇) မ်ိဳးတို႔ကို ပံုစံငယ္မ်ားျဖင့္ ခင္းက်င္းျပသထားသည္။

ပုဂံေခတ္ လက္မႈအႏုပညာျပခန္းတြင္ ပုဂံေခတ္က လက္မႈပညာရွင္မ်ား၏ ဘာသာေရးအေပၚ အေျခခံကာ ျပဳလုပ္ခဲ့ေသာ အဂၤေတပန္းမ်ား၊ ေက်ာက္ဆစ္လက္ရာမ်ား၊ ပန္းပုလက္ရာမ်ား၊ ေျမထည္ ပစၥည္းမ်ား၊ ေငြထည္ပစၥည္းမ်ား၊ စဥ့္ထည္ပစၥည္းမ်ား၊ ေၾကးထည္ပစၥည္းမ်ား၊ နံရံပန္းခီ်မ်ား၊ အဆင္ တန္ဆာမ်ားနွင့္ ေက်ာက္ျဖစ္ရုပ္ျြကင္းမ်ားကို ျပသထားသည္။

ပုဂံေခတ္ ဗုဒၶဆင္းတုေတာ္မ်ားျပခန္းတြင္ ေအဒီ (၁၁) ရာစုမွ (၁၉) ရာစုအထိ ေခတ္အလိုက္ ကဲြျပားျခားနားစြာ ထုလုပ္ခဲ့ေသာဆင္းတုေတာ္မ်ားကို ပလႅင္တံကဲ ေနာက္ခံ၍ ပူေဇာ္ျပသထားသည္။ ဆင္းတုေတာ္မ်ားတြင္ ထုလုပ္ေလ့ရိွေသာ မုျဒာဟန္ရွင္းလင္းခ်က္မ်ား၊ သိဒၶတဘုရားေလာင္း ဗ်ာဒိတ္ခံ ဆင္းတုမ်ား ကိုျပသထားသည္။

ပုဂံေခတ္ ဗုဒၶအနုပညာျပခန္းတြင္ ပဥၥေလာဟာဗုဒၶဆင္းတုေတာ္၊ ဗုဒၶ၀င္ရွစ္ခန္းပါ အႏၶဂူေက်ာက္ခ်ပ္၊ ေၾကးၾကာဖူး၊ ေရႊေဖာင္းၾကြဆင္းတု၊ သစ္သားဆင္းတု၊ ေျမဆင္းတု၊ အုတ္ခြက္ဘုရားမ်ား၊ ေရႊေပလႊာႏွင့္ သဲေက်ာက္ဗိုက္ပူရဟႏၱာစေသာ ဆင္းတုမ်ားကို ျပသထားသည္။ ထို႔ျပင္ ဗုဒၶျဖစ္စဥ္ ဇာတ္ေတာ္မ်ား ေရးဆဲြထားေသာ ပုဂံေခတ္ကာလအ၀တ္ပန္းခီ်ကိုလည္း ျပသထားပါသည္။ ယင္းပုဂံေခတ္ အ၀တ္ပန္းခီ်မ်ားကို  ၾကည့္ရႈေလ့လာျခင္းအားျဖင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ လြန္ခဲ့ေသာ ေအဒီ ၁၁ ရာစုပုဂံေခတ္ ကတည္းက အ၀တ္အထည္တြင္ ပန္းခီ်ေရးဆဲြေလ့ရိွေၾကာင္းကို လည္းေလ့လာသိရနိုင္သည္။

ပုဂံေခတ္ ဘုရားပုထိုးပန္းခီ်ျပခန္းတြင္ ျမန္မာႏိုင္ငံရိွ ထင္ရွားေသာ ပန္းခီ်ဆရာႀကီးမ်ား၏ ပုဂံေဒသတ၀ိုက္ရိွ ဘုရား၊ ေစတီ၊ ပုထိုး၊ ေက်ာင္း စသည့္ အေဆာက္အအံုမ်ားကို ဆီေဆးျဖင့္ေရးဆဲြ ထားေသာ ပန္းခီ်ကားမ်ားႏွင့္ ပဥၥေလာဟာဗုဒၶဆင္းတုေတာ္၊ ေရႊဆင္းတု၊ ေငြဆင္းတု တို့ကိုအပူေဇာ္ခံ ျပသထားသည္။

ပုဂံေခတ္ နံရံေဆးေရးပန္းခီ်ျပခန္းတြင္ အေၾကာင္းအရာအလိုက္ ဗုဒၶ၀င္ခန္းမ်ား၊ ငါးရာ့ ငါးဆယ္ဇာတ္ေတာ္မ်ား၊ မဟာယာနႏွင့္ တႏၱရပန္းခီ်မ်ား၊ နတ္႐ုပ္၊ ျဗဟၼာ႐ုပ္မ်ား၊ ပုဂံေခတ္လူတို႔၏ပံုမ်ား၊ ပုဂံေခတ္အတီးအမႈတ္၊ အကအခုန္ပံုမ်ား၊ ပုဂံေခတ္ ကႏုတ္ပန္းမ်ားႏွင့္ တိရစာန္ပံုမ်ားကို ပုဂံေခတ္ နံရံပန္းခီ်မ်ားမွ ပံုတူကူးေရးဆဲြတင္ျပထားပါသည္။

ႏိုင္ငံေတာ္ဦးတည္ခ်က္ (၁၂) ရပ္ႏွင့္ တိုင္းက်ိဳးျပည္ျပဳ ျပခန္းတြင္ႏိုင္ငံေတာ္ဦးတည္ခ်က္ (၁၂) ရပ္၊ မူ၀ါဒ လမ္းစဥ္ (ရ) ရပ္၊ ပညာေရးဖံြ႔ၿဖိဳးတိုးတက္မႈ၊ က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈ၊ တည္ေဆာက္ၿပီး၊ တည္ေဆာက္ဆဲ ဆည္ေျမာင္း၊ တာတမံမ်ား၊ လမ္းႏွင့္တံတားမ်ား တိုးတက္မႈျပဇယားမ်ားကို ျပသထားသည္။

ပုဂံေရွးေဟာင္းသုေတသနျပတိုက္ႀကီးသည္ ျပခန္းေပါင္း (၁၁) ခန္းျဖင့္ ပုဂံေခတ္၏ ပံုရိပ္မ်ားကို ထင္ဟပ္ေပၚလြင္ေအာင္ ျပသထားေသာ ျမန္မာ့က်က္သေရေဆာင္ ျပတိုက္ႀကီးျဖစ္ေပသည္။

Advertisements

About ahuntphonemyat

Journalist.

Discussion

One thought on “ပုဂံေရွးေဟာင္းသုေတသန ျပတိုက္

  1. ဟုတ္ကဲံပါ…သမီးလည္းေရွးသုေက်ာင္းသူတဦးပါ…သမီးသိထားသမွ်ေတြကို. ဆိုက္တစ္ခုလုပ္ျပီးျပထားခ်င္ပါတယ္
    နည္းလမ္းေလးေျပာေပးပါရွင့္ ။ ။

    Posted by ေလာ၀္မြမ္း | November 16, 2011, 5:19 am

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Categories

%d bloggers like this: